Wakacje 2010

1

Willa BORGOSZ położona jest w górnej części Zakopanego- okolice Kozińca, Bystrego, obok popularnych szlaków turystycznych oraz terenów rekreacyjnych umożliwiających aktywny wypoczynek.
Do centrum Zakopanego spacer z Willi Borgosz nie przekracza 20 minut.

2

Zakopane powstało jako osada na miejscu sezonowych osad pasterskich. Pierwszy przywilej osadniczy wydał podobno Stefan Batory w 1578 roku, który to przywilej został zatwierdzony przez króla Michała Wiśniowieckiego przywilejem osadniczym w 1670 roku. W 1676 roku wieś liczyła 43 mieszkańców, wraz z Olczą i Poroninem. Pierwotnie osada należała do króla, później do cesarsko-królewskiego skarbu austriackiego. W 1824 roku Zakopane wraz z częścią Tatr zostało sprzedane węgierskiej rodzinie Homolacsów. W XVIII wieku w Kuźnicach zbudowano hutę żelaza, w XIX wieku był to największy zakład metalurgiczny w Galicji. Rozkwit Zakopanego rozpoczął się w drugiej połowie XIX wieku, kiedy to właściwości klimatyczne Zakopanego zaczął popularyzować Tytus Chałubiński. W roku 1876 Towarzystwo Tatrzańskie otworzyło w Zakopanem szkołę snycerską. W 1886 roku zostało uznane za uzdrowisko. W 1889 roku Zakopane liczyło już 3000 mieszkańców. W tymże też roku kupił je na licytacji wraz z dużą częścią Tatr,  hrabia Władysław Zamoyski – „mąż opatrznościowy” Tatr polskich, który stworzył podwaliny obecnego parku narodowego. Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 1075 budynkach w Zakopanem na obszarze 6491 hektarów mieszkało 5768 osób.

Ulica Krupówki w Zakopanem.

Krupówki są reprezentacyjną ulicą w Zakopanem położoną w centrum miasta. Zaczynają się na skrzyżowaniu z Nowotarską i ciągną ponad kilometrowym deptakiem na południe.

Wielka Krokiew.

Skocznia narciarska w Zakopanem nazwana imieniem narciarza Stanisława Marusarza, usytuowana na północnym stoku góry Krokiew w Tatrach Zachodnich.

3

Początki „Wieliczki” jednej z najsłynniejszych w świecie kopalń sięgają średniowiecza, kiedy to nosi dumną nazwę Magnum Sal – Wielka Sól.

Najstarszy z dokumentów rzucający światło na dzieje kopalni to przywilej Kazimierza I z roku 1044 nazywający Wieliczkę „magnum sal alias Wieliczka”.

Od najdawniejszych czasów sól stanowiła podstawę ekonomiczno-gospodarczą państwa. Służyła w czasach starożytnych na ziemiach polskich jako środek płatniczy w formie „krusz solnych” zastępowała pieniądz metalowy.

Pierwotnie sól otrzymywano ze słonych źródeł metodą warzelniczą, polegającą na odparowywaniu wody. Początki eksploatacji soli kamiennej nie są znane, najprawdopodobniej przy pogłębianiu studni solankowych natrafiono na złoże solne, które zaczęto wydobywać przy pomocy prymitywnych narzędzi. Władcy ówczesnej Polski szybko zorientowali się o wartości białego kruszcu. Dlatego też wprowadzono monopol na eksploatację a nawet dystrybucję soli.

Zdawano sobie sprawę, że sól jest artykułem pierwszej potrzeby niezbędnym człowiekowi do życia. Duże jej ilości zużywano do konserwacji mięsa, masła, ryb, garbowania skór, produkcji prochu strzelniczego. W pierwszym okresie funkcjonowania żup krakowskich, król był zmuszony do korzystania z usług przedsiębiorców prywatnych. Powodem tego były ogromne koszty inwestycji górniczych oraz konieczność zwerbowania fachowców do pracy w kopalniach.

Sól stała się więc nie tylko surowcem spożywczym i przetwórczym przynoszącym zyski, ale również instrumentem sprawowania władzy. Już w wieku XIV żupy dają ponad 30% wszystkich dochodów skarbu państwa. Panujący wypłacają z nich stałe pensje swoim małżonkom, członkom rodziny królewskiej, a także dostojnikom piastującym różne funkcje państwowe. Żupy utrzymują dwór królewski, opłacają utrzymanie zamków strzegących szlaków handlowych oraz osób szczególnie zasłużonych dla kraju.

W XVI wieku żupa wielicka staje się jednym z największych przedsiębiorstw ówczesnej Europy. Oprócz załogi związanej bezpośrednio z produkcją i pracowników administracji zatrudnieni są cieśle, bednarze, kowale, woźnice, stajenni. Żupy prowadzą własną kuchnię (pierwowzór stołówki zakładowej), mają własnego medyka a nawet specyficzny system ” opieki socjalnej” i „zaopatrzenia emerytalnego”. W drugiej połowie XV wieku dochody z żupy pozwoliły na odbudowę i rozbudowę zamku Wawelskiego. W tym czasie również rozpoczęto zgłębianie kopalni w dół w poszukiwaniu zasobniejszych złóż soli wprowadzając nowe metody eksploatacji.

Królewska gospodarka w żupach krakowskich skończyła się wraz z pierwszym rozbiorem Polski w 1772 roku. Czasy austriackie zapisały się w dziejach kopalni zmianami nie tylko w dziedzinie organizacyjno – administracyjnej, ale również wprowadzeniem nowych metod wydobycia przez przybyłą falę specjalistów – górników. Długi okres panowania austriackiego wpłynął korzystnie na stan techniczny kopalni, przyniósł stabilizację. W tym czasie następuje rozbudowa miasta, uruchomiona zostaje przy kopalni elektrownia, Wieliczka otrzymuje połączenie kolejowe z Krakowem. Również wprowadzona zostaje mechanizacja robót dołowych. Wiertarki ręczne zastąpione zostają wiertarkami pneumatycznymi, uruchomiono młyn solny oraz parową maszynę wyciągową. Urządzono również warsztaty naprawcze i stolarnię pracującą na rzecz kopalni.

W 1912 roku uruchomiona zostaje na powierzchni nowa zmechanizowana warzelnia, która do dnia dzisiejszego po niewielkich modyfikacjach produkuje sól warzoną.

Okres międzywojenny był dla kopalni okresem stabilizacji, wprowadzeniem dalszego rozwoju i rozbudowy kopalni jako zakładu produkcyjnego, ale również rozwoju jej funkcji turystycznej i leczniczej. Na szczególną uwagę zasługują lecznicze właściwości soli które zostały zauważone już przez humanistów w XVI wieku. Twierdzili oni, że sól zmieszana z innymi substancjami leczy ukąszenia przez węża, wypryski, wrzody, anginę, podagrę i wiele innych chorób.

Po okresie okupacji hitlerowskiej, który zapisał się w historii kopalni wzmożonym wydobyciem, jak również próbą uruchomienia przez Niemców pod ziemią produkcji części dla potrzeb przemysłu zbrojeniowego nastąpił dla kopalni czas bardzo trudny.

Lata 40-te i 50-te charakteryzowały się wzrostem produkcji bez względu na cenę. Eksploatacja rejonów centralnych kopalni w pobliżu zabytkowych wyrobisk spowodowała zachwianie równowagi górotworu i znaczne przyspieszenie destrukcji rejonu trasy turystycznej. Skutki tych nieprzemyślanych działań jeszcze długo ciążyć będą na zachowaniu substancji podziemnej. Dopiero z końcem lat 50-tych na skutek alarmującego stanu części komór na trasie turystycznej rozpoczęto pierwsze prace zabezpieczające kopalnię początkowo z funduszy Ministerstwa Kultury a następnie z utworzonego decyzją Rady Ministrów Funduszu Ochrony Zabytkowej Kopalni Wieliczka.

W 1976 roku kopalnia wpisana została do krajowego rejestru zabytków. Dwa lata później w 1978 roku wpisana przez UNESCO na pierwszą Listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Od 1994, to także pomnik historii Polski. 30 czerwca 1996 roku zaprzestano całkowicie eksploatacji złoża. Kopalnia soli Wieliczka w 2007 roku w plebiscycie „Rzeczpospolitej” została uznana za jeden siedmiu cudów Polski.

4

Komora Józefa Piłsudskiego.

Komora poświęcona Józefowi Piłsudskiemu, powstała w XIX wieku. Dzieli się ona na dwa wyrobiska połączone tunelem. W związku z tym, iż dno zalane było solanką, turyści mogli przemieszczać się przez tunel tratwą. Już w XIX wieku nad brzegiem jeziora ustawiono rzeźbę przedstawiającą patrona tonących św. Jana Nepomucena. Na uwagę zasługuje znajdujący się od 1997 roku w komorze pomnik Marszałka Polski, którego stworzeniem zajął się Stanisław Anioł.

5

Kaplica św. Kingi.

Kaplica św. Kingi, zwana podziemnym kościołem, przez trwającą tu przeszło 100 lat modlitwę pracowników wielickich salin, pielgrzymów i turystów zasługuje na miano sanktuarium, znajdują się tutaj bowiem relikwie św. Kingi. Ta jedna z największych atrakcji wielickiej kopalni jest największą na świecie podziemną świątynią. Znajduje się 101 metrów pod ziemią. Jej wymiary to: długość ok. 54 m, szerokość ok. 18 m oraz wysokość ok. 12 m. Posadzka jest wyrzeźbiona w jednolitej solnej bryle, a żyrandole z solnymi kryształami są zawieszone 12 metrów pod sufitem. W kaplicy znajdują się płaskorzeźby ilustrujące wydarzenia z kart Nowego Testamentu, m.in. Ucieczka do Egiptu, Dwunastoletni Chrystus nauczający w świątyni, Ostatnia Wieczerza i ponad stuletnia szopka. Ołtarz główny dłuta górnika Józefa Markowskiego składa się z rzeźby głównej – św. Kingi oraz dwóch bocznych – św. Józefa oraz św. Klemensa. Należy zwrócić uwagę na piękne wiszące kryształowe żyrandole. Od 1999 roku w kaplicy podziwiać można solny pomnik Jana Pawła II, dłuta górnika rzeźbiarza Stanisława Anioła.

W kaplicy odbywają się msze święte z okazji imienin patronki św. Kingi oraz św. Barbary, a także pasterki. Z uwagi na doskonałą akustykę w kaplicy odbywają się również koncerty.

6

Wielicka kopalnia liczy 9 poziomów, z których pierwszy – poziom Bono – sięga na głębokość 64 metrów, zaś ostatni leży 327 metrów pod powierzchnią ziemi. Łączna długość chodników łączących około 3000 wyrobisk – chodników, pochylni, komór eksploatacyjnych, jezior, szybów, szybików, przekracza 300 km. Kubatura zespołu wyrobisk to ok. 7,5 mln m³. Kopalnię cechuje unikalny mikroklimat, na który składa się – obok dużej wilgotności i zawartości chlorku sodu – stała temperatura wynosi około 9-12 °C, ciśnienie, jonizacja i wysoka zawartość w powietrzu potasu, magnezu i wapnia.

7

Pomysł utworzenia obozu w Oświęcimiu powstał we Wrocławiu w ówczesnym Urzędzie Wyższego Dowódcy SS i Policji Nadokręgu „Südost”.  Na czele tego urzędu stał wtedy SS-Gruppenführer Erich von dem Bach-Zelewski. Pod koniec 1939 SS-Oberführer Arpad Wigand, pełniący tam funkcję inspektora policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa wystąpił z propozycją wobec przepełnionych więzień na Górnym Śląsku oraz w Zagłębiu Dąbrowskim, aby utworzyć nowy obóz, przy czym wskazał Oświęcim jako miejsce, które nadaje się do adaptacji na terenach istniejących tam koszar Wehrmachtu przejętych w 1939 po Wojsku Polskim, w widłach rzek Wisły i Soły. Całość argumentował dogodnym usytuowaniem wraz z połączeniami kolejowymi do Górnego Śląska, Generalnego Gubernatorstwa, jak również Austrii i innych państw.

W styczniu 1940 SS-Oberführer Richard Glücks wysłał na miejsce specjalną komisję, której przewodniczył SS-Sturmbannführer Walter Eisfeld – komendant obozu Sachsenhausen, w wyniku której komisja ta wydała opinię, że teren nie nadaje się na obóz. Mimo tej opinii 25 stycznia 1940 szef Głównego Urzędu SS powiadomił Reichsführera SS Heinricha Himmlera, że zostanie tam urządzony obóz na wzór państwowego obozu koncentracyjnego. 21 lutego 1940 SS-Oberführer Richard Glücks powiadomił Himmlera, że w wyniku ustaleń i po modyfikacjach teren ten nadaje się na obóz kwarantanny przed ostatecznym przewiezieniem więźniów w głąb Rzeszy.

Po podpisaniu umowy przez Wehrmacht i SS o przekazaniu obiektu w dniach 18-19 kwietnia 1940, do Oświęcimia przybyła specjalna komisja pod przewodnictwem SS-Hauptsturmführera Rudolfa Hößa. Na podstawie złożonego raportu Heinrich Himmler wydał 27 kwietnia 1940 rozkaz założenia obozu. Dwa dni później inspektor obozów koncentracyjnych SS-Oberführer Glücks powierzył Rudolfowi Hößowi obowiązki komendanta przyszłego obozu. Rudolf Höß przybył do Oświęcimia 30 kwietnia, a 4 maja został oficjalnie mianowany na komendanta obozu.

Obóz początkowo był przeznaczony głównie do przetrzymywania polskich inteligentów oraz Polaków walczących z okupantem. Jego założenie było związane z narastającym polskim ruchem oporu, który był zwalczany przez nazistów bezwzględnym terrorem, co szybko doprowadziło do przepełnienia istniejących więzień. Osadzono w nim wielu młodych ludzi, którzy próbowali przyłączyć się do ruchu oporu lub nielegalnie przekroczyć granicę w celu przyłączenia się do polskiej armii. Następnie kierowano tu także pospolitych niemieckich przestępców kryminalnych, radzieckich jeńców wojennych, księży, Żydów, tzw. elementy antyspołeczne, w mniejszym stopniu również niemieckich homoseksualistów. Liczba przetrzymywanych jednorazowo wahała się od kilku do kilkunastu tysięcy, rzadko przekraczając 20 tysięcy więźniów.

20 maja przywieziono do obozu 30 więźniów przestępców kryminalnych narodowości niemieckiej, wybranych na żądanie Hößa z obozu w Sachsenhausen. Oznaczono ich numerami od 1 do 30 i osadzono w bloku nr 1. Jako więźniowie funkcyjni przeznaczeni byli do nadzoru nad więźniami. Do obozu skierowano również 15 SS-manów z kawaleryjskiego oddziału SS w Krakowie jako członków przyszłej załogi.

Pierwszy masowy transport do Auschwitz odbył się 14 czerwca 1940 roku. Przywieziono wtedy z więzienia w Tarnowie wagonami kolejowymi drugiej klasy 728 więźniów politycznych – byli to Polacy oraz kilku polskich Żydów. Otrzymali oni numery od 31 do 758.

Nad bramą wejściową do obozu umieszczony jest napis Arbeit macht frei –  Praca czyni wolnym. Trzon napisu stanowią dwie wyprofilowane rury pomiędzy które przyspawano litery wycięte z blachy. Napis wykonali więźniowie z komanda ślusarzy pod kierownictwem Jana Liwacza w kuźni obozowej.

8

Blok 11 był wewnętrznym więzieniem, przeznaczonym do odbywania kar za naruszenia prawa obozowego – dotyczyło to zarówno załogi, jak i więźniów. Tylko ci ostatni podlegali egzekucjom przez rozstrzelanie, powieszenie lub zagłodzenie. Znajdowały się tu m.in. tzw. cele stojące, tak małe, że zamknięte w nich po cztery osoby musiały pozostawać w pozycji stojącej przez całą noc, niekiedy wiele nocy z rzędu (powierzchnia celi to niecały metr kwadratowy). Na dziedzińcu bloku 11 oraz na jego piętrze stosowano tzw. karę słupka. Polegała ona na wieszaniu więźniów za wygięte do tyłu ręce. Na parterze bloku mieściły się cele, w których więźniowie czekali na rozstrzelanie pod Ścianą Śmierci, która znajdowała się na dziedzińcu między blokami 11 i 10. Na piętrze bloku 11 znajdowały się pokoje przesłuchań, w których pracowali funkcjonariusze obozowego Gestapo. We wrześniu 1941 roku przeprowadzono tu pierwszą próbę zagazowania ludzi – około 600 jeńców radzieckich i 250 Polaków ze szpitala obozowego gazem cyklon B, używanym wcześniej do dezynsekcji. Ponieważ piwnice bloku nie nadawały się na komorę gazową, hitlerowcy przebudowali kostnicę obozową znajdującą się obok krematorium obozowego na pierwszą stałą komorę gazową – używano jej od 1941 do 1942 roku.

9

Dowody zbrodni. Wystawa główna –  blok 4.

Zdecydowana większość – do 80% ludzi trafiających do Auschwitz-Birkenau – nie doczekała się statusu więźniów. Byli to Żydzi, zwożeni przez nazistów z gett i obozów przejściowych całej okupowanej Europy. Po selekcji i odseparowaniu od swoich najbliższych przebywali ostatnią drogę z rampy kolejowej do rozbieralni, skąd byli wprowadzani do komór gazowych i w ciągu około 20 minut pozbawiani życia. Przed spopieleniem ich zwłokom obcinano włosy i wyrywano złote zęby. Przeszukiwano też ciała w poszukiwaniu kosztowności.

Ze względu na sprzeczności w zeznaniach świadków, m.in. więźniów z Sonderkommando, oraz niewielką liczbę dokumentów ocalałych po celowym ich niszczeniu przez nazistów, trudno określić, ile osób rzeczywiście zginęło. Ponadto zdecydowana większość deportowanych zginęła w Birkenau, gdzie nie byli rejestrowani i nie były im nadawane numery.

Rudolf Höß w czasie przesłuchania przez Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie podał – cytując za Eichmannem – że zginęło ok. 2,5 mln ludzi, jednocześnie twierdząc, że realne możliwości techniczne obozu były mniejsze. Wielkość ta jednak dość szybko została zastąpiona przez inną. W 1945 r. w obozie pracowała komisja radziecka, która podjęła proste ustalenia – pomnożono teoretyczne możliwości techniczne krematoriów przez liczbę dni ich pracy. Otrzymano w ten sposób liczbę prawie 5 milionów ofiar. Informacja ta była przez długi czas kolportowana oficjalnie, w podręcznikach i encyklopediach. Różnie podawano też narodowość unicestwionych. Według niektórych prac z okresu PRL mieli to być praktycznie wyłącznie Polacy.

Obecnie historycy, za wyczerpującymi badaniami Franciszka Pipera, oceniają, że ogółem do obozu trafiło co najmniej 1,3 miliona osób. Liczba zabitych sięgnęła prawie 1,1 mln osób.

10

Od 17 do 21 stycznia 1945 roku była prowadzona przez władze KL Auschwitz ewakuacja w głąb Rzeszy około 58 tysięcy więźniów. Jednocześnie esesmani palili dokumenty obozowe, a 20 stycznia wysadzili w powietrze krematoria i komory gazowe II i III w Birkenau. Już po zakończeniu ewakuacji, 23 stycznia podpalili magazyny ze zrabowanym Żydom mieniem, tzw. Kanadę II, a trzy dni później wysadzili w powietrze komorę gazową i krematorium V. Gdy 27 stycznia żołnierze Armii Czerwonej weszli na tereny obozu znajdowało się tam około 7 tysięcy więźniów, głównie chorych i wycieńczonych fizycznie.

Po wyzwoleniu obozu NKWD utworzyło na jego terenie dwa obozy przejściowe dla jeńców niemieckich. Obóz w Oświęcimiu funkcjonował przypuszczalnie do jesieni 1945, natomiast drugi z nich – założony w obrębie byłego KL Auschwitz II-Birkenau w Brzezince – do wiosny 1946. W obozach tych przebywało około piętnaście tysięcy osób. Ich komendantem był sowiecki pułkownik o nazwisku Masłobojew.

Następnie rząd polski, na wniosek byłych więźniów, zdecydował otoczyć opieką Auschwitz I i II oraz na mocy ustawy sejmowej przekształcić je w 1947 r. w Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

11

Nazwa Wadowice pojawia się pierwszy raz w akcie lennym z 24 lutego 1327 roku, którym Książę Oświęcimski Jan I Scholastyk oddaje swoje księstwo królowi czeskiemu Janowi Luksemburczykowi. Król Kazimierz Jagiellończyk odzyskuje te tereny w 1456 r. Ostatni z książąt zatorskich Janusz V sprzedaje księstwo Janowi Olbrachtowi w 1494 r zachowując do śmierci tytuł i korzyści zeń płynące. Ostatecznego wcielenia księstwa Zatorskiego do korony dokonuje Sejm Rzeczpospolitej w 1564 roku. Dotychczasowy herb uzyskuje koronę królewską, a miasto dumny tytuł KRÓLEWSKIE WOLNE MIASTO WADOWICE.

W 1772 r wkraczają wojska austriackie dokonując I rozbioru Polski. Wadowice znajdują się w nowo utworzonej prowincji – Galicji i Lodometrii ze stolicą we Lwowie. Wielką inwestycją władz austriackich była budowa drogi łączącej stolicę państwa – Wiedeń, ze stolicą prowincji – Lwowem zwanej „Pierwszym Galicyjskim Traktem Handlowo Pocztowym” w skrócie „cesarską”, która przebiega przez Wadowice. W 1819 r zostaje przeniesiona do Wadowic stolica cyrkułu (duża jednostka administracyjna o powierzchni ponad 3000 km2), a granice „Ziemi Wadowickiej” sięgały aż po Babią Górę. W 1822 r cmentarz otaczający kościół na rynku zostaje przeniesiony na obecne miejsce przy ul. M.B. Fatimskiej. Stopniowo w XIX w powstaje obecna zabudowa rynku. Stacjonuje tutaj 56 pułk piechoty c.k. W 1867 r w wyniku reformy administracyjnej zlikwidowany zostaje cyrkuł i powstają cztery powiaty. W 1888 r zostaje otwarta linia kolejowa z Bielska do Kalwarii. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 Wadowice pozostają siedzibą powiatu. Dawny 56 pułk piechoty przekształca się w 12 pułk piechoty w którym służył m. in. porucznik Karol Wojtyła – ojciec Papieża.

W okresie II wojny światowej Wadowice znalazły się w Rzeszy a na rzece Skawie przebiegała granica z Generalnym Gubernatorstwem. W ramach prowadzonej przez Niemców eksterminacji Żydów z Wadowic i okolic zamknięto w getcie a następnie w sierpniu 1943r zlikwidowano je a mieszkańców wywieziono do obozów zagłady.

Po zakończeniu II wojny światowej Wadowice nadal pozostały prężnym ośrodkiem administracyjnym. Rozwinął się przemysł, miasto rozrosło się i dzisiaj jest siedzibą powiatu, wielu banków, urzędów administracji publicznej i samorządowej. Z uwagi na miejsce urodzenia Jana Pawła II, Wadowice są celem pielgrzymek i wycieczek z całego świata.

12

12 kwietnia 2010 roku utworzone zostało Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II w Wadowicach jako wspólne przedsięwzięcie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwa Małopolskiego, Gminy Wadowice i Archidiecezji Krakowskiej.

Kamienica przy ul. Kościelnej 7 (dawniej Rynek 2) została zbudowana około roku 1870. Była własnością aptekarza Seweryna Kurowskiego, wiceburmistrza Wadowic. W 1905 roku kupił ją Józef Lisko – cukiernik i po sześciu latach sprzedał ją Żydowi Chaimowi Bałamuthowi, kupcowi, prezesowi gminy żydowskiej i radnemu miejskiemu. W marcu 2006 roku kamienica została wykupiona przez Fundację Ryszarda Krauze i przekazana Archidiecezji Krakowskiej.

W kamienicy od strony rynku był sklep Bałamutha z artykułami technicznymi, w podwórku introligatornia Adolfa Zadory, natomiast mieszkania na piętrze wynajmowali lokatorzy.

W roku 1919 w domu tym zamieszkali Karol Wojtyła i jego żona Emilia z Kaczorowskich wraz z 13-letnim synem Edmundem, zajmując dwa pokoje z kuchnią. 18 maja 1920 roku urodził się tam drugi syn Karol Józef, przyszły Ojciec Święty Jan Paweł II,  i mieszkał  przez pierwsze osiemnaście lat swojego życia, przeżywając w 1929 roku śmierć matki, a w 1932 roku – śmierć brata Edmunda. Wadowice opuścił wraz z ojcem w roku 1938, aby studiować polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

13

Dzieje parafii i kościoła św. Piotra Apostoła w Wadowicach są krótkie, ale ogromnie bogate, bo ściśle związane z osobą Jana Pawła II . Wkrótce po wyniesieniu na Stolicę Piotrową Wielkiego Wadowiczanina – Metropolity Krakowskiego Księdza Kardynała Karola Wojtyły – zrodziła się idea budowy w Wadowicach nowej świątyni upamiętniającej to wielkie wydarzenie. Już w czasie pierwszej pielgrzymki Ojca Świętego do Ojczyzny i Jego wizyty w Wadowicach w dniu 7 czerwca 1979 roku postanowiono, że na resztkach gruntów dawnego uposażenia starej wadowickiej parafii Ofiarowania NMP stanie nowy kościół – wotum wdzięczności za powołanie pierwszego Polaka i Słowianina na tak wysoki urząd.

14

Kraków – dawna stolica kraju – jest największym miastem Makroregionu Polski Południowej. Obecnie jest stolicą województwa małopolskiego. Kraków leży nad największą polską rzeką, Wisłą, która dzieli go na dwie nierówne części. Usytuowany jest w kotlinie na pograniczu Wyżyny Krakowskiej, Pogórza Karpackiego i kotliny Sandomierskiej.

Historia miasta Krakowa jest niezwykle bogata. Nazwa miasta Kraków pochodzi według tradycji od imienia Kraka, legendarnego księcia słowińskiego lub może wodza, który założył swój gród na Wawel –skalistym wzgórzu wznoszącym się nad korytem Wisły. Pierwsza pisemna wzmianka o Krakowie zachowała się w opisie podróży kupca arabskiego Ibrahima z 965 roku. Był już Kraków zapewne wtedy grodem o nie małym znaczeniu; o jego rozwoju decydowało dogodne położenie na szlakach komunikacyjnych i handlowych. Na terenie Krakowa archeologowie odkryli ślady pobytu człowieka ze starszej epoki kamiennej. Wykopaliska potwierdzają też istnienie na tych terenach kolejnych kultur. W X wieku na Wawelu wznosił się już warowny gród. Z mityczno – legendarnego okresu, utrwalonego w ludowych podaniach, między innymi o Krakusie i Wandzie pozostał materialny ślad w postaci kopców ziemnych, symbolicznych grobowców usypany przez lud ku ich czci.

1000 rok – założenie biskupstwa związanego z arcybiskupstwem w Gnieźnie. Było to wiadomym znakiem połączenia się Małopolski z resztą ziem polskich pod panowaniem drugiego z historycznych władców Polski, a pierwszego koronowanego, Bolesława Chrobrego.

1038 – 1058 rok – panowanie Kazimierza, zwanego odnowicielem – Kraków staje się stolicą Polski.

1257 rok – Kraków otrzymuje przywilej lokacyjny z rąk księcia Bolesława Wstydliwego.

1320 rok – w katedrze wawelskiej odbywa się koronacja na króla polski Władysława Łokietka po scaleniu przez niego państwa rozbitego na dzielnice. Odtąd – aż do roku 1734 – Kraków jest miejscem koronacji królów Polski.

1364 rok – król Kazimierz Wielki powołuje do życia Akademię Krakowską (od XIX w. Uniwersytet Jagielloński).

1473 rok – w Krakowie powstaje pierwszy druk tłoczony w Polsce, a wkrótce potem pierwsza książka drukowana.

1525 rok – wielki mistrz krzyżacki, Albrecht Hohenzoller, dziedziczny książę w Prusach, składa Zygmuntowi I Staremu hołd lenny; akt ten stanowi jeden z widocznych znaków potęgi państwa Jagiellonów.

1536 rok – przebudowa zamku wawelskiego na rezydencję renesansową przez Zygmunta

I Starego.

1609 rok – król Zygmunt III Waza przenosi na stałe swą rezydencję do Warszawy. Z tą chwilą Kraków przestaje być stolicą Polski.

1794 rok – Tadeusz Kościuszko obrany przywódca narodowego składa przysięgę na rynku krakowskim.

1815 rok – traktatem wiedeńskim utworzone zostało Wolne Miasto Kraków.

1872 rok – utworzenie Akademii Umiejętności – instytucji, która odegrała wybitną rolę w dalszych latach rozbiorowego podziału kraju, skupiając czołowych polskich uczonych.

1918 rok – po zakończeniu I wojny światowej (1914 – 1918) Polska odzyskuje niepodległość. 31 października krakowianie rozbrajają stacjonujące w mieście oddziały wojska austriackiego.

1939 rok – wybuch II wojny światowej – 6 września wojska hitlerowskie wkroczyły do miasta.

1945 rok – w dniu 18 stycznia wojska radzieckie II Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Koniewa wyzwoliły Kraków i dzięki manewrowi oskrzydlającemu zmusiły Niemców do wycofania się bez obrony. Kraków z jego bezcennymi zabytkami i dziełami sztuki został ocalony.

1949 rok – powstaje Huta im. Lenina

1964 rok – Kraków obchodzi 600 – lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1974 rok – Rada Ministrów podjęła specjalną uchwałę w sprawie ochrony zespołów zabytkowych Krakowa.

Uchwała określa Kraków jako największy pomnik kultury narodowej i bogatej przeszłości historycznej, posiadający ogromny wkład w tworzenie polskiej myśli politycznej, kulturalnej i społecznej, a powstałe tu wciągu wieków bogate wartości materialne charakteryzuje jako zgrupowanie najcenniejszych zbiorów dzieł sztuki i zabytków kraju i Europy.

Najcenniejsze zabytki Krakowa to: Wawel, Rynek Główny wraz z zabytkową zabudową, Kościół Mariacki, Sukiennice, Wieża Ratuszowa, Mały Rynek, Plac Mariacki, Barbakan, Brama Floriańska.

15

Dzwon wykonał w krakowskiej ludwisarni ludwisarz Hans Beham z Norymbergi w 1520 roku. Na płaszczu dzwonu widoczne są postacie świętych: Zygmunta i Stanisława. Znajduje się tam także godło Polski i Litwy. Na wieży umieszczono go 9 lipca 1521 roku. 13 lipca 1521 Kraków po raz pierwszy usłyszał jego głos.

Według legendy, powtarzanej nieraz przez dawnych historyków, dzwon został odlany z mołdawskich armat zdobytych w Bitwie pod Obertynem, co nie jest prawdą, ponieważ bitwa miała miejsce 10 lat później po zawieszeniu dzwonu.

W XIX wieku jego serce trzykrotnie pękało, ale było bezzwłocznie naprawiane. W Wigilię 2000 stwierdzono kolejne pęknięcie. Uszkodzone serce zastąpiono nowo odlanym, a dotychczasowe oglądać można przy wejściu na Wieżę Zygmuntowską. Obecne serce dzwonu waży 365 kg i jest o 42 kg cięższe od starego.

Dzwon Zygmunt był największym polskim dzwonem aż do roku 1999, kiedy to przewyższył go masą i rozmiarem licheński dzwon Maryja Bogurodzica.

16

Jaskinia ta, jak i inne w obrębie wzgórza wawelskiego, znana była od dawna. Wspomina o nich już Jan Długosz, jednak pierwsza pisemna wzmianka o tej konkretnej jaskini pochodzi z I połowy XVI w. W 1565 król Zygmunt II August ze względów bezpieczeństwa polecił zamurować otwory, gdyż zamieszkiwali w nich włóczędzy, żebracy, biedota itp. Niedługo później jednak Smocza Jama znów była użytkowana, istniała tam ciesząca się szeroką sława karczma a nawet dom publiczny.

„Według legendy za rządów króla Kraka w Krakowie pojawił się potwór – smok nazywany „całożercą”. Żądał on raz na tydzień ofiary z bydła. Jeżeli mieszkańcy nie dostarczyli mu krowy, zjadał w zamian ludzi. Krak wysłał do zabicia smoka swych dwóch synów. Nie potrafili jednak pokonać stwora w walce wręcz, więc wymyślili podstęp. Podali mu skórę bydlęcą wypchaną siarką i smok się nią udusił. Następnie bracia poróżnili się o to, kto zwyciężył smoka, i jeden z nich zabił drugiego. Powróciwszy do zamku, wytłumaczył ojcu, że to smok zabił jego brata. Gdy został po śmierci Kraka królem, odkryto jego tajemnicę i wygnano z kraju.”

„Druga wersja tej legendy głosi, że smoka pokonał szewczyk Skuba za pomocą fortelu – podłożył mu barana wypchanego siarką. Po zjedzeniu barana smoka tak paliło w gardle, że wypił pół Wisły i pękł.”

W 1842 roku Senat Wolnego Miasta Krakowa nakazał odgruzowanie jaskini i udostępnienie jej publiczności. Po zajęciu miasta przez Austriaków, wykuto tunel stanowiący część systemu wodociągów, w 1918 wykorzystany do wybudowania kręconych schodów prowadzących do Smoczej Jamy, wtedy też zainstalowano oświetlenie elektryczne.

W 1974 górnicy pod nadzorem naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie przystosowali jaskinię dla zwiedzających.

17

Ulica Franciszkańska w Krakowie w obecnym kształcie jest stosunkowo młoda. Niegdyś było to raczej przejście pomiędzy Bazyliką Franciszkanów a pałacem Biskupim. Ponieważ wylot tej uliczki zamykały mury obronne, była ona raczej zaułkiem. Po zburzeniu kościoła Wszystkich Świętych w 1838 roku, wszystkich murów obronnych i wieży Franciszkanów po pożarze w 1850 roku, powstał obecny plac Wszystkich Świętych i w teraźniejszym kształcie ul. Franciszkańska.

Najsłynniejszym gmachem na tej ulicy jest znajdujący się pod nr 3 Pałac Biskupi. Wiadomo, że istniał już w XIII wieku i że w 1462 r. spłonął wraz z klasztorem i kościołem Franciszkanów. Od tego czasu przechodził kolejne odbudowy i renowacje. Nad jego ozdobą pracowali m.in. Jan Maria Padovano oraz Gabriel Słoński. Wiele strat poczynił w pałacu pożar w 1850 r. –  spłonęły wówczas wspaniale urządzone przez biskupa Jana Pawła Woronicza wnętrza. Dziś jest to, po Wawelu, największy pałac w Krakowie, a wspaniałe sale, klatki schodowe i kolumnady nadają jego wnętrzom reprezentacyjny charakter. Pałac ten jest siedzibą biskupów krakowskich, był więc także w latach 1963-1978 rezydencją biskupa krakowskiego Karola Wojtyły, który 16 października 1978 r. został papieżem i przybrał imię Jana Pawła II.

18

Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych sukiennic. Już w roku 1257 książę Bolesław Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów kamiennych, tworzących jakby uliczkę pośrodku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia.

Około roku 1300 aleję z kramami zadaszono, co nadało im wygląd hali targowej. W takiej formie przetrwały do połowy XIV wieku.

Nowe, gotyckie sukiennice wystawił król Kazimierz III Wielki przed 1358. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady. Przypominały one już kształtem obecne sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła.

W latach 1556-1559 przystąpiono do odnowienia spalonych sukiennic. Pracami kierował mistrz Pankracy, który zasklepił kolebkowo wielką halę sukiennic. Wtedy budynek zwieńczono attyką o podziałach arkadowych i grzebieniu z maszkaronami projektu Santi Gucciego. Dobudowano także kolumnowe loggie, które zaprojektował Jan Maria Padovano. W roku 1601 przebito przejście w poprzek Sukiennic i ozdobiono je ryzalitami.

W ramach porządkowania Rynku w latach 1875-1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Dobudowano ryzality na osi wschód-zachód oraz parterowe arkadowe podcienia. Na szczytach ryzalitów od strony wschodniej umieszczono maszkarony przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa. Hala dolna została udekorowana w 1895 herbami miast polskich, godłami cechowymi i pieczęciami, sala górna została zaadaptowana na potrzeby muzeum.

Wizerunek Sukiennic w czasie okupacji niemieckiej został umieszczony na banknotach o nominale 50 złotych emitowanych przez Bank Emisyjny w Polsce.

Współcześnie w Sukiennicach znajdują się dwa rzędy kramów, głownie z biżuterią, pamiątkami, rękodziełami czy cepelią. Obecnie na piętrze Sukiennic znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego. Na parterze Sukiennic znajduje się również słynna kawiarnia Noworolski. Pod zewnętrzną częścią sukiennic jako ciekawostkę obejrzeć można zachowane zabytkowe i sprawne oświetlenie gazowe.

W 2010 r. otwarto oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa Podziemia Rynku Głównego, do którego wejście znajduje się w Sukiennicach. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi ponad dawnymi traktami, w tym brukami średniowiecznych Sukiennic.

19

Według Jana Długosza pierwszy murowany kościół w stylu romańskim został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu pierwotnej drewnianej świątyni. Wkrótce jednak budowlę zniszczono podczas najazdów tatarskich. W latach 1290 -1300 wzniesiono, częściowo na poprzednich fundamentach, wczesnogotycki kościół halowy, który konsekrowano około roku 1320 -1321. Prace jednak kontynuowane były jeszcze w trzeciej dekadzie czternastego stulecia. W latach 1355 -1365, dzięki fundacji Mikołaja Wierzynka, wzniesiono obecne prezbiterium. Z kolei w latach 1392 -1397 polecono mistrzowi Mikołajowi Wernerowi lepsze doświetlenie kościoła. Budowniczy obniżył mury naw bocznych, a w magistralnych wprowadził duże otwory okienne. W ten sposób halowy układ świątyni zmienił się na bazylikowy. W 1443 lub 1442 roku miało miejsce silne trzęsienie ziemi, które spowodowało runięcie sklepienia świątyni. W pierwszej połowie XV wieku dobudowano kaplice boczne. Większość z nich była dziełem mistrza Franciszka Wiechonia z Kleparza. W tym też czasie podwyższona została wieża północna, przystosowana do pełnienia funkcji strażnicy miejskiej. W 1478 cieśla Matias Heringkan pokrył wieże hełmem. Na nim, w 1666, umieszczono złoconą koronę. W końcu XV wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku – Ołtarz Wielki – dzieło Wita Stwosza. W XVIII wieku, na polecenie archiprezbitera Jacka Augusta Łopackiego, wnętrze gruntownie przerobiono w stylu późnego baroku. Autorem tych prac był Francesco Placidi. Wymieniono wtedy 26 ołtarzy, sprzęt, wyposażenie, ławy, obrazy, a ściany ozdobiono polichromią pędzla Andrzeja Radwańskiego. Z tego okresu pochodzi również późnobarokowa kruchta. Na początku XIX wieku, w ramach porządkowania miasta, zlikwidowano przykościelny cmentarz. W ten sposób powstał plac Mariacki. W latach 1887-1891, pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego, wprowadzono do wnętrza wystrój neogotycki. Świątynia zyskała nową polichromię projektu i pędzla Jana Matejki, z którym współpracowali: Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer – autorzy witraży w prezbiterium i nad organami głównymi. Od początku lat 90. XX wieku prowadzone były kompleksowe prace restauracyjne, w wyniku których pokryty brudami prawie całego XX stulecia kościół odzyskał swój wspaniały blask. Ostatnim akcentem remontowym była wymiana pokrycia dachu w 2003.

20

Brama Floriańska – Brama św. Floriana w Krakowie – średniowieczna brama z basztą stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych. Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku.

Barbakan w Krakowie stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 metrów. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona. Został wzniesiony w latach 1498 – 1499 za panowania króla Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko – tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Według oceny specjalistów w okresie od XV do XVIII wieku był fortecą nie do zdobycia.

21

Historia Rynku sięga XIII wieku, jest największym o 4 hektarach  powierzchni placem Krakowa, a także jednym z największych rynków w Europie.

Rynek wytyczono niedługo po lokacji miasta przeprowadzonej przez księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego w 1257. Przestrzeń przeznaczono dla miejscowych oraz podążających szlakami handlowymi kupców, by mogli sprzedawać tu swe towary. Główny plac miejski był miejscem wielu okazałych uroczystości i wydarzeń historycznych I Rzeczypospolitej. Tu mieszczanie krakowscy składali po koronacyjny hołd monarchom, a rajcowie miejscy wręczali im klucze do miasta. 10 kwietnia 1525 roku, książę Prus Albrecht Hohenzollern złożył na krakowskim rynku hołd lenny królowi Polski Zygmuntowi I, a 24 marca 1794 Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej Tadeusz Kościuszko złożył przysięgę Narodowi, rozpoczynając tym samym powstanie. Rynek znajdował się na trasie Drogi Królewskiej, wiodącej od Barbakanu na Wawel. Tędy do miasta wjeżdżał król i zagraniczni goście.

Od czasu powstania placu, jego poziom podniósł się nawet o 5 m. Pod płytą rynku znajdują się olbrzymie piwnice, m.in. sławna Piwnica pod Baranami. Mieści się tam także kawiarnia Pod Ratuszem i teatr „Maszkaron” oraz mini-muzeum archeologiczne w podziemiach kościoła św. Wojciecha. Istnieje podziemne połączenie Wieży Ratuszowej i Sukiennic, a poniżej głównej ich hali znajduje się długa na 100 m i wysoka na 5 m hala średniowieczna. Inna ukryta pod powierzchnią Rynku przestrzeń w okolicach Sukiennic to leżące od strony ul. Siennej – tzw. Kramy Bogate ,ok. 1200 m².

Niemal wszystkie kamienice i pałace wokół Rynku to kilkusetletnie obiekty zabytkowe.

22

Jego historia sięga 1921 roku, kiedy to z inicjatywy prof. Władysława Szafera na terenie będącym własnością Stanisława K. Drohojowskiego powstał rezerwat dla ochrony łąk wokół ruin Zamku w Czorsztynie. Pod koniec lat 20. XX wieku rozpoczęto wykupy gruntów prywatnych położonych głównie w Pieninach Środkowych w Masywie Trzech Koron, z przeznaczeniem pod utworzenie pierwszego w Polsce parku narodowego.

Pieniński Park Narodowy zajmuje najcenniejsze pod względem krajobrazowym i przyrodniczym obszary Pienin Właściwych: Masyw Trzech Koron, Pieniny Czorsztyńskie, Pieninki, Przełom Dunajca. Dla turystów udostępniono 35 km szlaków. Zalicza się do nich również stanowiący atrakcję na skalę europejską spływ tratwami przełomem Dunajca.

Spływ Przełomem Dunajca to jedna z największych atrakcji regionu. Z powodzeniem nazwać ją możemy wręcz atrakcją na skalę europejską. Przełom Dunajca jest bowiem jednym z najpiękniejszych przełomów na naszym kontynencie.  Trasa spływu ma obecnie 15 km długości oraz 36 m. spadku rzeki. Spływ organizowany jest przez Polskie Towarzystwo Flisaków Pieńskich.

23

Dawniej spływy organizowane były tylko na wielkie okazje. Korzystali z nich możnowładcy oraz ważne persony, które składały wizyty królom na zamkach w Czorsztynie oraz Niedzicy. Dziś jedynym warunkiem uczestniczenia w spływie jest nabycie biletu.

Trasa spływu Przełomem Dunajca

1 – SZCZAWNICA – długość trasy ok. 18 km, czas trwania spływu ok. 2 godz. 15 min

2 – KROŚCIENKO – długość trasy ok. 23 km, czas trwania spływu ok. 2 godz. 45 min.

24

Zakopane, choć dziś jest wielkim ośrodkiem narciarskim oraz turystyki górskiej, to przez wiele lat nie było popularne wśród Polaków. Miasto powstało na miejscu sezonowych pasterskich osad. Ponoć pierwszy przywilej osadniczy wydał król Stefan Batory. Jednak według legend zakopiańskich założycielem miasta był gazda Piotr z Szaflar, który udał się na dzisiejsze miejsce miasta, które tak mu się spodobało, że postanowił się tam osiedlić. Polana, na której się osiedlił nazwana została przez okolicznych „Kopaną”. Gdy mówiono o Piotrze, to twierdzono, że siedzi „Za Kopaną”. Z czasem przyjęła się obecna nazwa. Piotr nazywany Gąsienicą pojął za żonę Kasię, z którą doczekał się licznego potomstwa. Jego dzieci wraz z własnymi rodzinami osiedlali się w pobliżu ojca. Ponieważ wszyscy nazywali się Gąsienica, to postanowili sobie dobierać przydomki. I tak powstali Gąsienica Daniel, Kaspruś, Szymoszek i wielu innych.

W 1676 roku według spisu Zakopane liczyło jedynie 43 mieszkańców. Zakopane swój rozkwit zawdzięcza Tytusowi Chałubińskiemu, który zaczął głosić o niezwykłych właściwościach klimatycznych i zdrowotnych tego miejsca. Również sprawił, że zaczęto interesować się turystyką tatrzańską. Największy wkład w rozwój miasta miał jednak Władysław Zamoyski. W 1889 roku chcąc ratować lasy zakopiańskie nabył okoliczne ziemie. Udało mu się uzyskać wyrok międzynarodowego sądu w Grazie, mówiący o ostatecznym przyznaniu Polsce Morskiego Oka. Doprowadził również do powstania linii kolejowej oraz szosy prowadzących do Zakopanego. Na rozwój turystyki tego regionu mieli również spory wpływ polscy literaci. Do najważniejszych artystów zaliczyć można Stanisława Witkiewicza, Kazimierza Tetmajera, Jana Kasprowicza, Tadeusza Micińskiego, Karola Szymanowskiego, Stanisława Moniuszkę. Dzięki nim do Zakopanego z każdym rokiem przybywało coraz więcej turystów. W 1933 roku Zakopane uzyskało prawa miejskie. W czasie Drugiej Wojny Światowej wielu Polaków właśnie przez Zakopane uciekało na Zachód Europy.

25

Gubałówka – szczyt o wysokości 1126 m na Pogórzu Gubałowskim. Wznosi się po północno-zachodniej stronie Zakopanego. Po wschodniej stronie Gubałówki znajduje się najwyżej położona miejscowość w Polsce – Ząb.

Na Gubałówkę prowadzi kolej linowo – terenowa z Zakopanego, wybudowana w 1938 roku, długości 1298 metrów, przy różnicy wysokości około 300 m., zmodernizowana w 2001 roku. Góra jest popularna wśród turystów odwiedzających Zakopane. Z Gubałówki możemy podziwiać panoramę całych polskich Tatr, Zakopanego oraz Podhala, Pienin, Gorców, Beskidu Żywieckiego jak i ich słowackiej części.

26

Trasę na szczyt Kasprowego Wierchu pokonuje kolej linowo – kabinowa. Była to pierwsza inwestycja tego typu w Polsce, a sześćdziesiąta na świecie. Składa się ona z dwóch niezależnych od siebie odcinków: z Kuźnic na Myślenickie Turnie i z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch. Na każdym odcinku na jednej linie zawieszone były dwa wagoniki – jeden poruszający się do góry, a drugi na dół. Maszyny wybudowała stocznia w Gdańsku, natomiast liny – fabryka w Sosnowcu. Inwestycja powstawała w rekordowym tempie. Prace rozpoczęto 1 sierpnia 1935 r., zakończono już 29 lutego 1936 r., a pierwsi pasażerowie wjechali na Kasprowy Wierch 15 marca 1936.

Długość trasy wynosi 4291,59 metra. Kolejka pokonuje 936 metrów różnicy poziomów przy średnim pochyleniu 22%, poruszając się po 6 podporach. Wagonik jedzie z prędkością 8 m/s, zwalniając do 6 m/s na podporach, przewożąc jednorazowo maksymalnie 60 osób. W zależności od pory roku dziennie może wywieźć ponad 3000 osób, rocznie – ponad 600 tys. Co roku okresowe przeglądy wyłączają kolej z eksploatacji w maju i listopadzie, nie funkcjonuje ona także podczas silnego wiatru – powyżej 20 m/s, oblodzenia i temperatury spadającej poniżej −28 °C.

Na Myślenickich Turniach następuje przesiadka do drugiego wagonika. Następny odcinek trasy jest bardziej stromy – największe przewyższenie wagonika nad terenem wynosi 180 metrów. Wagonik jedzie nad Doliną Suchą Kasprową i dobija do górnej stacji kolejki, znajdującej się na wysokości 1959 m n.p.m., 26 metrów poniżej wierzchołka Kasprowego Wierchu.

27

Nazwa Kasprowy Wierch pochodzi od leżącej u podnóży szczytu Hali Kasprowej, a ta z kolei według podań ludowych od imienia lub przezwiska jej właściciela – górala Kaspra. Zbudowany jest ze skał krystalicznych, mimo położenia w młodszej części Tatr zbudowanej ze skał osadowych.

28

Szczyt zwiedzany turystycznie był od dawna. Już ok. 1850 roku istniały wydeptane ścieżki z Doliny Gąsienicowej i z Goryczkowej Przełęczy nad Zakosy. Pierwsze odnotowane zimowe wejścia turystyczne: Klemens Bachleda i Karol Potkański ok. roku 1890. Od około 1910 r. Kasprowy Wierch stał się popularny wśród narciarzy. Obecnie jest najczęściej odwiedzanym szczytem Tatr – w sezonie do 4000 osób dziennie.

29

Potok Bystra.

Potok płynący dnem Doliny Bystrej w Tatrach Zachodnich. Swój początek bierze na wysokości 1175 m n.p.m. w Wywierzysku Bystrej.

30

Palenica Białczańska – polana w Tatrach Wysokich położona w Dolinie Białki na wysokości około 980 – 990 m. nad poziomem morza. Stanowi punkt końcowy dla ruchu zmotoryzowanego, zmierzającego Drogą Oswalda Balzera w kierunku Morskiego Oka. Jest tu także końcowy przystanek PKS i busów oraz postój góralskich dorożek.

31

Wodogrzmoty Mickiewicza – wodospady w Tatrach Wysokich utworzone z trzech większych i kilku mniejszych kaskad – od 3 do 10 metrów na potoku Roztoka, w Dolinie Roztoki, wypływającym z Pięciu Stawów Polskich, około jednego kilometra od jego ujścia do Białki. Trzy większe noszą nazwy: Wyżni Wodogrzmot, Pośredni Wodogrzmot i Niżni Wodogrzmot. Powstały one w miejscu, w którym woda pokonuje próg skalny, jakim Dolina Roztoki schodzi do Doliny Białki.

Wodospady te nazwane zostały Wodogrzmotami z racji huku, jaki powoduje spadająca nimi woda, zwłaszcza po dużych opadach. Wodospady dostępne są dla turystów od 1886 roku, kiedy to poprowadzono do nich ścieżki.

32

Włosienica to niewielka polana na dnie Doliny Rybiego Potoku w polskich Tatrach Wysokich, położona na wysokości około 1315 m n.p.m. i  około 1,5 kilometra poniżej Morskiego Oka, tuż na północny wschód od Szałasisk, pomiędzy Rybim Potokiem a obecną szosą do Morskiego Oka. Nazwa ma pochodzić od porastającej ją trawy, nazywanej przez górali włosienicą lub włósienicą.

33

Morskie Oko jest jeziorem pochodzenia polodowcowego o powierzchni 34,93 hektara, o długość 862 metry i szerokość 568 metrów, a w najgłębszym miejscu osiąga 50,8 metra.

34

Pierwsze wzmianki o Morskim Oku pochodzą z 1575 roku. W 1637 roku, król Władysław IV nadał prawo użytkowania pastwisk przy Morskim Oku Władysławowi Nowobilskiemu. Własnością prywatną Morskie Oko stało się w 1824, gdy dobra zakopiańskie wraz z Doliną Rybiego Potoku zakupił od władz austriackich Emanuel Homolacs, a po nim Władysław Zamoyski. Od 1933 roku jezioro jest własnością państwa polskiego.

35

Nazwa „Morskie Oko” jest tłumaczeniem z języka niemieckiego – „Meerauge”. Wcześniejszą, używaną przez górali nazwą, jest Biały Staw. Ta nazwa odnotowana została już w 1650 roku.

36

Hotel Fortuna West ***, Mrkvičkova 2, Praga, 163 00, Czechy

Hotel Fortuna West należy do sieci hoteli CHOICE HOTELS INTERNATIONAL od roku 2000. Jest położony w spokojnej i przyjemnej okolicy w dzielnicy Praga 6, znajduje się na zachodnich obrzeżach Pragi, 200 metrów od przystanku tramwajowego, z którego w 20 minut dojechać można do centrum miasta.

37

Malá Strana – Mała Strona – dzielnica Pragi, do 1784 samodzielne miasto położone u stóp praskiego zamku, na lewym brzegu Wełtawy.

Założona została w 1257 przez króla Przemysława Ottokara II. Osiedlili się tutaj koloniści z północnych Niemiec. Początkowo nazywała się Nowym Miastem, Nova civitas sub castro Pragensi; natomiast już od XIV wieku znana jest pod nazwą Malá Strana, Civitas Minor Pragensis lub Kleinseite.

Pomnik ofiar komunizmu znajduje się u podnoża góry niedaleko Muru Głodowego. Pomnik składa się ze schodów, na których jest kilka brązowych męskich postaci, przy czym postacie te stopniowo zanikają, co symbolizuje stopniowe wycieńczanie fizyczne i psychiczne więźniów politycznych.

38

Petřín – pełne ogrodów i parków wzgórze na lewym brzegu Wełtawy w Pradze, w sąsiedztwie Hradczan. Widoczna z daleka kopia wieży Eiffela – symbol Petřínskiego kopca.

39

Klasztor norbertanów na Strahowie – Strahovský Klášter,  klasztor premonstratensów, na Hradczanach w Pradze, założony w 1140 roku na regule benedyktyńskiej, ufundowany przez księcia Władysława II. Położony na szczycie wzgórza, na zachód-południowy zachód od Zamku Praskiego. Jeszcze w tym samym roku, tj. w 1140, zmieniono go na premonstratensów, których siedzibą pozostaje do dnia dzisiejszego.

Klasztor reprezentuje styl barokowy z 2. połowy XVII w. i należy do najstarszych budowli romańskich w Europie.

40

Pałac schwarzenberski – wybudowany w około 1550 roku, zdobiony neorenesansowym sgraffito, (technika dekoracyjna malarstwa ściennego, polegająca na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku lub kolorowych glin i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich w czasie, kiedy jeszcze one nie utwardziły się. Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje dwu- lub wielobarwny wzór).

41

Loreta – kompleks barokowych budynków sakralnych usytuowany na Hradczanach w Pradze. Kamień węgielny pod budowę położono 3 czerwca 1626 roku. Fundatorem była czeska baronowa Katarzyna z Lobkovic. Centralnym elementem kompleksu jest domek loretański projektu włoskiego architekta Giovanniego Orsi, konsekrowany 25 marca 1631.

Ze względu na obecność domku loretańskiego Loreta jest popularnym miejscem pielgrzymkowym.

42

Dziedziniec Nowego pałacu królewskiego – Hradczany, powstała w XIV wieku „królewska” dzielnica na zachodnim, wysokim brzegu Wełtawy w Pradze. W jej skład wchodzi kompleks zamku królewskiego, założonego w IX wieku, Bazylika św. Jerzego, słynna Złota Uliczka, ogrody królewskie z Belwederem oraz budowana przez 6 stuleci Katedra św. Wita.

43

Katedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha – siedziba arcybiskupów praskich. Mieści się na wzgórzu zamkowym Hradczany w Pradze. Jeden z cenniejszych przykładów architektury dojrzałego gotyku w Europie środkowej. Zawiera cenne dzieła sztuki rzeźby i malarstwa od XIV – XX wieku. Jest historycznym panteonem narodowym narodu czeskiego, spoczywają tam władcy Czech i przechowywane są insygnia koronacyjne królów czeskich, w tym korona św. Wacława.

44

Pražský hrad – dawna siedziba królów czeskich.

Čierna veža -Czarna Wieża, jest pozostałością romańskich fortyfikacji z czasów księcia Soběslava.

45

Valdštejnský palác – Pałac Wallensteina, barokowy pałac położony w dzielnicy Malá Strana, w Pradze, obecnie siedziba Senatu Republiki Czeskiej.

46

Kostel svatého Mikuláše lub  chrám svatého Mikuláše – kościół św. Mikołaja, barokowy kościół w Pradze w dzielnicy Malá Strana, na Rynku Małostrańskim.

Pierwotny kościół św. Mikołaja powstał w tym miejscu jeszcze w XIII wieku, był to wówczas kościół farny lokowanego tu miasta Mała Strana, wówczas noszącego nazwę Nowe Miasto, został poświęcony w 1283. Pod koniec XVI wieku, zaczęli starać się o jego przejęcie jezuici – starania te zostały uwieńczone sukcesem w 1625. Zakonnicy wykupili sąsiednie domy, budując na ich miejscu kompleks klasztorny.

47

Karlův most – Most Karola, most na Wełtawie w Pradze czeskiej łączący dzielnice Malá Strana i Staré Město, będący jedną z najsłynniejszych i najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych miasta.

Most ma prawie 516 metrów długości i około 9,50 metra szerokości. Jego 17 łęków spoczywa na 15 filarach. Jest to najstarszy zachowany most kamienny świata o tej rozpiętości przęseł. Początkowo nazywano go Kamiennym lub Praskim Mostem. Nazwa Most Karola przyjęła się dopiero od mniej więcej 1870 roku. Do 1741 roku był jedynym mostem na Wełtawie w mieście.

48

Most jest obecnie otwarty tylko dla ruchu pieszego, choć dawniej kursował po nim tramwaj konny, w latach 1905-1908 tramwaj elektryczny, a do 1965 normalny ruch samochodowy.

Budowę mostu rozpoczęto w 1357 roku za panowania cesarza Karola IV. Stanął on na miejscu wcześniejszego, również kamiennego mostu z XII wieku, zniszczonego przez powódź w 1342 roku.

50

Josefov – obszar w centralnej części Pragi, na prawym brzegu Wełtawy, dawna dzielnica żydowska. Ze wszystkich stron otoczone jest przez Stare Miasto.

51

Staroměstské náměstí – Rynek Staromiejski w Pradze, historyczny plac miejski na Starym Mieście. W centralnej części rynku znajduje się pomnik reformatora religijnego Jana Husa, który za swoje przekonania został spalony na stosie w Konstancji w lipcu 1415 roku.

Na rynku znajdują się budynki w wielu stylach architektonicznych, w tym gotycki Kościół Najświętszej Marii Panny przed Tynem i barokowy Kościół świętego Mikołaja.

52

Pražské Benátky – Praska Wenecja, wielką atrakcją dla zwiedzających Pragę jest rejs po Wełtawie. Zazwyczaj trwa około 2 godzin.

53

Vyšehrad – Wyszehrad, „wysoki gród, zamek”, wzgórze na terenie dzisiejszej Pragi, na prawym brzegu Wełtawy.

Według legendy miała tu znajdować się siedziba legendarnego czeskiego władcy Kroka, którego córka Libusza miała sen, według którego należało w pobliskich lasach odnaleźć człowieka, który ciosał właśnie próg do swojego domu i w tym miejscu wznieść nowe miasto. Sen spełnił się, a miasto otrzymało nazwę „próg”, po czesku Praha. W rzeczywistości wzgórze stało się drugą, obok Hradczan siedzibą czeskich władców w X wieku.

54

Kościół św. Piotra i Pawła, przy którym znajduje się dziś cmentarz, na którym pochowano najwybitniejsze osobistości Czech

55

Ogród zoologiczny w Pradze ostał założony w roku 1931 z celem „badania zoologii, ochrony przyrody i edukacji społeczeństwa” w dzielnicy Troja w północnej części Pragi. Zoo ma powierzchnię 45 hektarów i około 4600 zwierząt reprezentujących 630 gatunków z całego świata. Zoo w Pradze przyczyniło się znacząco do zachowania konia Przewalskiego. Przez wiele lat znajdowała się tu największy hodowla tego gatunku na świecie.

56

W 2008 roku, Forbes Traveler Magazine wymienia praskie zoo wśród najlepszych na świecie ogrodów zoologicznych.

57

Jeruzalémská synagoga albo też Jubilejní synagoga – Synagoga Jubileuszowa, zbudowana w 1906 roku, przy ulicy Jerozolimskiej w Nowym Mieście, w mieszanym stylu secesji oraz stylu mauretańskiego, z domieszkami sztuki islamskiej.

Synagoga została niedawno poddana gruntownemu remontowi, dzięki któremu odzyskała swój oryginalny wygląd. Jest czynną synagogą w której odbywają się nabożeństwa wspólnoty ortodoksyjnej.

58

Praga miasto o ponad tysiącletniej historii to nie tylko bogaty zestaw pereł architektury do podziwiania ale również wiele nowoczesnych form spędzania wolnego czasu nie tylko w dzień ale również i w nocy.

Reklamy

49 thoughts on “Wakacje 2010

  1. Aw, this was an exceptionally good post. Taking a few minutes and actual effort to
    produce a very good article… but what can I say… I procrastinate a lot
    and never manage to get anything done.

  2. Generally I don’t read post on blogs, but I would like to say that this write-up very pressured me to try and do so! Your writing taste has been surprised me. Thanks, very nice article.

  3. I almost never drop responses, however after reading a few of the
    comments here Wakacje 2010 | PhotoHomeTheatre. I do have some questions for you if
    it’s okay. Is it just me or does it appear like a few of the remarks look like they are written by brain dead individuals? 😛 And, if you are writing at other social sites, I’d like to keep up with you.
    Would you make a list of all of all your social community sites like your twitter
    feed, Facebook page or linkedin profile?

  4. Hey there I am so glad I found your web site, I really found you by error, while I was searching on Google
    for something else, Anyways I am here now and would just like to say many
    thanks for a marvelous post and a all round interesting
    blog (I also love the theme/design), I don’t have
    time to look over it all at the minute but I have saved it and also added your RSS feeds,
    so when I have time I will be back to read a lot more, Please do keep up the awesome b.

  5. Having read this I thought it was very informative. I appreciate you taking the time and energy to
    put this content together. I once again find myself spending
    a lot of time both reading and leaving comments.
    But so what, it was still worth it!

  6. I am not certain the place you are getting your information, but great topic.
    I must spend some time finding out more or working out more.
    Thanks for magnificent information I used to be on the lookout for this
    info for my mission.

  7. This design is wicked! You obviously know how
    to keep a reader entertained. Between your wit and your videos,
    I was almost moved to start my own blog (well, almost.
    ..HaHa!) Excellent job. I really loved what you had to say, and more than that,
    how you presented it. Too cool!

  8. Superb blog! Do you have any suggestions for aspiring writers?
    I’m planning to start my own site soon but I’m a little
    lost on everything. Would you suggest starting with a free platform like WordPress or go
    for a paid option? There are so many options out there that I’m completely confused .. Any suggestions? Many thanks!

  9. Hi there, I found your blog via Google at the same time
    as searching for a related subject, your website got here up, it looks good.
    I have bookmarked it in my google bookmarks.
    Hi there, just become alert to your blog via Google, and located that it is truly informative.
    I’m going to watch out for brussels. I will appreciate should you continue this in future. Lots of other folks will probably be benefited out of your writing. Cheers!

  10. Whoa! This blog looks just like my old one! It’s on a totally different topic but it has pretty much the same page layout and design. Outstanding choice of colors!

  11. Thanks for your personal marvelous posting! I definitely enjoyed reading it,
    you are a great author.I will remember to bookmark your blog
    and definitely will come back sometime soon. I want to encourage that you
    continue your great job, have a nice afternoon!

  12. Amazing, great website structure! How much time have you been blogs regarding? you made writing a blog appear quick. The main look of your respective site is superb, while efficiently as being the material!

  13. After looking oνer a few of the articles on your
    site, I serioսsly like your wway oof Ƅlogging.
    I saved itt to my bookmɑгk wеbsite list and will be checking back soon.
    Take a look at my website too and tell me your opinion.

  14. whoah this blog is magnificent i like studying your articles.
    Stay up the good work! You realize, lots of persons
    are looking round for this info, you could aid them greatly.

  15. whoah this weblog is great i love studyig your articles.
    Stay up the great work! You realize, a lot of persons are looking round for this info, you could
    help them greatly.

  16. I would like to thank you for the efforts you’ve put in writing this website. I’m hoping the same high-grade website post from you in the upcoming also. Actually your creative writing abilities has encouraged me to get my own site now. Actually the blogging is spreading its wings rapidly. Your write up is a good example of it.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s